خانم وزیر و «تله توسعه کردستان»
⭕️ یادداشتی به مناسبت خبر سفر وزیر راه و شهرسازی به استان کردستان
کردستان، استانی با مردمانی کوشا، تاریخی باشکوه و ظرفیتهای اقتصادی فراوان است؛ اما حقیقت تلخ اینجاست که این استان به صورت مشخص از کم توجهی دولتها در ادوار مختلف رنج میبرد. سالهاست که کردستان در نقشهی توسعهی ایران، در حاشیه ایستاده؛ در این جغرافیا همواره جادهها باریکتر، فرودگاهها خاموشتر، و امیدها کم سو ترند!
در آستانهی سفر خانم فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، به کردستان، فرصتی است که این واقعیت آشکارتر از همیشه و با صدای بلند بازگو شود:
بخش مهمی از عقبماندگی اقتصادی و اجتماعی این استان، ریشه در چیزی دارد که اقتصاددانان آن را «تله توسعه» مینامند. چرخهای که در آن فقر و ضعف زیرساخت، دست در دست هم، توسعه را زمینگیر می کند.
بر اساس آمارها، کردستان با وجود حدود ۷۸۰۰ کیلومتر شبکهی راه در حوزه راه ها وضعیت نامطلوبی دارد. طول بزرگراههای استان به زحمت به چندصد کیلومتر میرسد و بسیاری از محورهای اصلی همچنان دوخطه و پرخطرند، همچنین در کردستان هیچ آزاد راهی وجود ندارد .
در حوزهی روستایی، تنها ۷۳ درصد از راههای روستایی استان آسفالتشدهاند، در حالی که میانگین کشوری ۸۵ درصد است.
به زبان سادهتر، حدود یکچهارم روستاهای کردستان هنوز در فصول بارندگی از دنیا جدا میشوند؛ یعنی نه کالا به بازار میرسد، نه بیمار به بیمارستان.
فرودگاه سنندج نیز در وضعیت نیمهفعال قرار دارد؛ گاهی هفتهای تنها یک یا دو پرواز انجام میشود، در حالیکه استان ظرفیت جذب گردشگر، بازرگان و سرمایهگذار را دارد.
چنین شرایطی در حالی است که دنیا بر این باور است که راه فقط مسیر تردد نیست، زیرساخت عدالت است. وقتی مسیرها ناایمن و کند باشند، هزینهی مبادله بالا میرود، قیمت کالا افزایش مییابد و اشتغال محلی کاهش مییابد. به همین دلیل است که بسیاری از پژوهشهای اقتصادی، بین شاخص کیفیت راه و شاخص فقر رابطهای مستقیم یافتهاند و در کردستان، این رابطه بیش از هر استانی به وضوح دیده میشود.
نبود شبکهی حملونقل کارآمد، دسترسی به آموزش، درمان، سرمایه و بازار را محدود کرده است.
اما هزینهی این بی عدالتی فقط مالی نیست؛ هزینه های ضعف در حوزه راه های کردستان به جان رسیده! بر اساس آمار پلیس راهور، میانگین کشوری تلفات جادهای حدود ۱۷ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است؛
در کردستان این عدد به بیش از ۲۴ نفر میرسد، یعنی حدود ۴۰ درصد بالاتر از میانگین ملی. محورهای سنندج–دیواندره، سقز–بانه و سنندج–مریوان از پرحادثهترین مسیرهای کشورند.
نبود آزادراه، عرض کم مسیر، در کنار خستگی رانندگان در مسیرهای طولانی، هزاران خانواده را داغدار کرده است.
هر تصادف در این جادهها فقط یک حادثه نیست؛ شهادتی است بر عقبماندگی ساختاری کردستان.
و اما سخنی با خانم صادق
خانم وزیر،
به احتمال قریب به یقین شما همچون ده ها وزیر دیگر که در دولت های مختلف به کردستان آمدند، می آیید و می روید و کردستان و مشکلاتش را هم در لابلای دغدغههای وزارت خانه عریض و طویلتان از یاد خواهید برد. اما صاحب این قلم بر این باور است که اگر بخواهید این سفر شما می تواند آغاز گر فصل جدیدی در توسعه راه های کردستان باشد.
حداقل سه گام روشن میتواند آغاز این تحول باشد:
1.سنگ بنای آزادراه سنندج–همدان را بگذارید. این محور حیاتی، شریان اصلی اتصال کردستان به شبکهی سراسری کشور است و حتی خبر این مهم می تواند کردستان را از این کُنج پر رنج تکان دهد.
2.طرح جهش بهسازی راههای روستایی را آغاز کنید. رساندن شاخص آسفالت روستایی به میانگین ملی در یک بازه زمانی مشخص، یعنی باز گرداندن عدالت به منطقه.
3.دستوری قاطع بدهید تا فرودگاه سنندج از رکود خارج شود. افزایش پروازها، این شهر را از انزوا خارج میکند و پیام روشنی به سرمایهگذاران خواهد داد.
4.تسریع در روند احداث کنارگذر سنندج؛ این کنارگذر می تواند بخش قابل توجهی از ترافیک و مشکلات مرکز استان را حل کند.
خانم صادق،
مردم این دیار به قدرشناسی شهرهاند. شاید باورش سخت باشد، اما هنوز کوچک و بزرگِ سنندج و شهرهای اطراف، نام استاندار شش دهه پیش، زنده یاد رئوفی، را با احترام و مهر به خاطر دارند.
از او همچون قهرمانی یاد میکنند که در دوران خدمتش، سنگ بنای بسیاری از زیرساختهای شهری را گذاشت.
بیراه نیست اگر بگوییم در دورهی وزارت شما نیز، در حوزهی مسکن و شهرسازی، اتفاقات ارزشمندی در کردستان رقم خورد؛ بالاخص در حوزه الحاقات و بازنگری در طرح های دوره ای شهر های استان، البته بخش قابلتوجهی از این طرحها ریشه در همان روزهایی دارد که شما در مقام معاونت وزارتخانه، با جدیت، پیگیر موضوعات این استان بودید.
اما امروز کردستان در نقطهای ایستاده که همه نگاهها به جاده و راه؛ به عنوان ضلع اصلی تله توسعه استان؛ دوخته شده است. این استان اکنون، چون کویری تشنه، در انتظار بارانِ توجه و تحول جدی در حوزهی راه است. جادههایی که سالهاست خاک میخورند، میتوانند با ارادهی شما به مسیر توسعه این استان جان ببخشند.
✍️کاوه زارعی
سر دبیر
